DÂN VẬN TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ: TỪ “LẮNG NGHE NHÂN DÂN” ĐẾN NÂNG KỸ NĂNG SỐ Ở KHU DÂN CƯ

Sáng ngày 07/8/2026, hưởng ứng “Tháng nghe dân nói” năm 2026, đồng thời gắn với chủ trương chuyển đổi số và phong trào “Bình dân học vụ số”, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Trương Quang Trọng phối hợp tổ chức Hội nghị ra mắt Công trình dân vận khéo “Hộp thư điện tử - Lắng nghe Nhân dân” và Mô hình “Chi hội Phụ nữ số” tại Chi hội Phụ nữ Tổ dân phố Thiên Ấn. 

Tham dự, chủ trì hội nghị có đồng chí Trần Văn Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường cùng Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam phường. Dự hội nghị còn có Trưởng ban Công tác Mặt trận, Bí thư Chi đoàn, Chi hội trưởng các đoàn thể của 16 tổ dân phố cùng cán bộ, hội viên và đại biểu. 

Từ “nghe dân nói” đến một quy trình xử lý có trách nhiệm

Công trình dân vận khéo “Hộp thư điện tử - Lắng nghe Nhân dân” được triển khai nhằm tạo thêm một kênh tương tác trực tuyến để người dân phản ánh, góp ý, hiến kế về những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống như dân sinh, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an sinh xã hội và xây dựng chính quyền. Công trình được trao cho Ban Công tác Mặt trận của 16 tổ dân phố để triển khai thống nhất trên địa bàn. 

Điểm đáng chú ý của mô hình không chỉ nằm ở việc tạo thêm một địa chỉ để người dân gửi ý kiến. Giá trị thực chất nằm ở quy trình phía sau mỗi phản ánh.

Theo Quy chế được thông qua tại hội nghị, ý kiến của Nhân dân phải được tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý, theo dõi và phản hồi; việc vận hành phải bảo đảm công khai, minh bạch, kịp thời và an toàn dữ liệu cá nhân. Như vậy, “hộp thư điện tử” chỉ là công cụ. Điều quyết định hiệu quả dân vận vẫn là cách thông tin được xử lý sau khi người dân gửi đến.

Nếu một phản ánh được chuyển đúng đơn vị, theo dõi tiến độ và có phản hồi, người dân sẽ thấy ý kiến của mình được tiếp nhận một cách có trách nhiệm. Ngược lại, một kênh tương tác dù thuận tiện nhưng chỉ dừng ở khâu tiếp nhận thì khó tạo được niềm tin và thói quen tham gia lâu dài.

Từ góc độ đó, công trình đặt ra yêu cầu cao hơn cho hoạt động dân vận: không chỉ “nghe” mà còn phải tổ chức xử lý, phản hồi và theo dõi đến kết quả.

Dân vận số nhưng không làm mất đi tính gần dân

Phát biểu khai mạc hội nghị, đồng chí Trần Văn Hải nhấn mạnh việc triển khai công trình dân vận khéo trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số ở cơ sở là giải pháp nhằm đổi mới nội dung, phương thức công tác dân vận, đồng thời phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tiếp nhận, tổng hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, ý kiến và kiến nghị của Nhân dân. 

Điều này cho thấy ứng dụng công nghệ không thay thế các phương thức dân vận truyền thống, mà bổ sung thêm một kênh để việc tương tác trở nên nhanh và thuận tiện hơn.

Người dân vẫn có thể phản ánh trực tiếp thông qua các tổ chức ở khu dân cư, nhưng khi có thêm kênh điện tử, khoảng cách về thời gian và không gian được thu hẹp. Những vấn đề phát sinh có thể được chuyển tải nhanh hơn, trong khi cơ quan tiếp nhận có điều kiện hệ thống hóa, phân loại và theo dõi thuận lợi hơn.

Yêu cầu quan trọng là quá trình số hóa phải tiếp tục giữ được bản chất của công tác dân vận: gần dân, tôn trọng dân, lắng nghe dân và xử lý những vấn đề chính đáng của Nhân dân.

“Chi hội Phụ nữ số” – đưa kỹ năng số vào những việc gần gũi hằng ngày

Cùng với “Hộp thư điện tử - Lắng nghe Nhân dân”, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Trương Quang Trọng thành lập Mô hình “Chi hội Phụ nữ số” tại Chi hội Phụ nữ Tổ dân phố Thiên Ấn với Ban điều hành và 50 thành viên. Mô hình hướng đến xây dựng đội ngũ hội viên phụ nữ tiên phong trong chuyển đổi số, tích cực hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”. 

Điểm đáng chú ý là các nội dung của mô hình không dừng ở việc giới thiệu khái niệm chuyển đổi số. Theo Quy chế hoạt động, hội viên sẽ được hướng dẫn sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, bảo hiểm xã hội số, hồ sơ sức khỏe điện tử và thương mại điện tử; đồng thời hình thành các nhóm thông tin trên nền tảng số để trao đổi, chia sẻ kiến thức và phối hợp hoạt động tại khu dân cư. 

Đó đều là những kỹ năng gắn trực tiếp với sinh hoạt hằng ngày. Khi một hội viên biết sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử hoặc khai thác các tiện ích số phục vụ sức khỏe và kinh tế gia đình, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa với người dân mà trở thành một năng lực thực hành cụ thể. Quan trọng hơn, một người biết sử dụng có thể hỗ trợ thêm người thân, hàng xóm hoặc hội viên khác. Chính quá trình “người biết hướng dẫn người chưa biết” có thể giúp kỹ năng số lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng.

Hai mô hình – hai chiều của cùng một quá trình

“Hộp thư điện tử - Lắng nghe Nhân dân” và “Chi hội Phụ nữ số” có đối tượng, phương thức hoạt động khác nhau nhưng lại bổ trợ khá rõ cho nhau. Một mô hình mở rộng kênh để người dân tham gia góp ý, phản ánh và hiến kế. Mô hình còn lại giúp người dân từng bước hình thành kỹ năng để sử dụng chính những công cụ số đang được đưa vào đời sống.

Nếu chỉ có nền tảng nhưng người dân chưa đủ kỹ năng để sử dụng, khả năng tham gia sẽ bị hạn chế. Ngược lại, nếu có kỹ năng số nhưng thiếu những kênh tương tác thiết thực thì kiến thức công nghệ khó chuyển thành sự tham gia cụ thể vào đời sống cộng đồng. Vì vậy, nâng kỹ năng số và mở rộng kênh tương tác cần được triển khai song song. Đây cũng là ý nghĩa đáng chú ý của việc ra mắt đồng thời hai mô hình: chuyển đổi số được tiếp cận không chỉ từ phía cơ quan, tổ chức mà còn từ năng lực tham gia của chính người dân.

Từ mô hình ra mắt đến hiệu quả vận hành

Tại hội nghị, đại diện các đơn vị, mô hình khẳng định quyết tâm chủ động triển khai nhiệm vụ, tăng cường hướng dẫn người dân tiếp cận và sử dụng các nền tảng số, từng bước đưa chuyển đổi số trở thành hoạt động thường xuyên trong cộng đồng dân cư. Đây cũng chính là giai đoạn quyết định chất lượng của mô hình. Một công trình dân vận không được đánh giá chỉ bằng việc có bao nhiêu mã QR được trao hay một mô hình số có bao nhiêu thành viên ban đầu. Điều cần quan tâm hơn là sau khi đi vào hoạt động, người dân có sử dụng hay không; ý kiến gửi đến có được xử lý và phản hồi không; hội viên có thực sự hình thành kỹ năng số mới hay không.

Với “Hộp thư điện tử - Lắng nghe Nhân dân”, thước đo cần hướng đến khả năng tiếp nhận và giải quyết thông tin có trách nhiệm. Với “Chi hội Phụ nữ số”, hiệu quả cần được thể hiện qua khả năng sử dụng công nghệ của hội viên và mức độ lan tỏa kỹ năng trong cộng đồng. Khi hai quá trình này cùng vận hành thực chất, chuyển đổi số mới có thể gắn chặt hơn với công tác dân vận và với nhu cầu đời sống của người dân.

Chuyển đổi số bắt đầu từ sự tham gia của người dân

Việc ra mắt Công trình dân vận khéo “Hộp thư điện tử - Lắng nghe Nhân dân” và Mô hình “Chi hội Phụ nữ số” cho thấy chuyển đổi số ở cơ sở có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: tạo một kênh để người dân dễ gửi ý kiến hơn, hướng dẫn một người sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hỗ trợ hội viên tiếp cận VNeID hay hình thành một nhóm chia sẻ kiến thức số tại khu dân cư. 

Điều quan trọng sau lễ ra mắt là duy trì hoạt động thường xuyên, bảo đảm mỗi phản ánh có quy trình xử lý rõ ràng và mỗi kỹ năng được hướng dẫn có thể áp dụng vào thực tế. Khi người dân vừa có công cụ để lên tiếng, vừa có năng lực để tham gia môi trường số, công nghệ mới thực sự trở thành cầu nối giữa chính quyền, Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng. Đó cũng là nền tảng để phương thức dân vận tiếp tục đổi mới theo hướng gần dân, lắng nghe dân và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn trong môi trường số.

Huyền Phương