TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

PHƯỜNG TRƯƠNG QUANG TRỌNG

A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

19/12/1946 – Khi lời hịch cứu nước vang lên

(truongquangtrong.quangngai.gov.vn)- Tối 19/12/1946, quân và dân Thủ đô đồng loạt nổ súng, mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược. Sáng 20/12/1946, Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh được truyền đi trên sóng phát thanh, trở thành lời hịch cứu nước, khơi dậy ý chí bảo vệ độc lập, tự do và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Quân và dân Thủ đô Hà Nội dựng chiến lũy, chiến đấu chống thực dân Pháp trong những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến, tháng 12/1946. Ảnh: Báo Quân đội Nhân dân điện tử

Từ khát vọng hòa bình đến quyết định lịch sử

20 giờ ngày 19/12/1946, từ Pháo đài Láng, pháo binh ta bắn những phát đạn đầu tiên. Đài Tiếng nói Việt Nam phát đi tín hiệu, quân và dân Thủ đô Hà Nội đồng loạt nổ súng, mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc. Thời khắc ấy đi vào lịch sử như dấu mốc của quyết tâm bảo vệ nền độc lập vừa giành được. Vì sao một dân tộc tha thiết yêu chuộng hòa bình lại buộc phải cầm súng chiến đấu?

Câu trả lời nằm ở những tháng ngày đầy thử thách sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời đã phải đối mặt với tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, cùng lúc chống lại “giặc đói”, “giặc dốt”, “giặc ngoại xâm”. Nạn đói cuối năm 1944, đầu năm 1945 khiến hơn 2 triệu đồng bào (tương đương gần 1/10 dân số nước ta) chết vì đói, bệnh tật; trên 90% dân số không biết chữ; tiền mặt trong ngân khố Trung ương chỉ còn hơn 1,2 triệu đồng. Trong khi đó, khoảng 20 vạn quân Trung Hoa dân quốc tràn vào phía bắc vĩ tuyến 16, cùng các lực lượng phản động tìm cách chống phá chính quyền cách mạng non trẻ.

Ngày 23/9/1945, được quân Anh giúp đỡ, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam và Đông Dương lần thứ hai. Ngày 25/11/1945, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc”, nêu khẩu hiệu “Dân tộc trên hết. Tổ quốc trên hết”, xác định kẻ thù chính của cách mạng lúc này là thực dân Pháp xâm lược.

Để giữ vững hòa bình và độc lập dân tộc, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh kiên trì các biện pháp đấu tranh mềm dẻo, thực hiện chủ trương “hòa để tiến” và nhân nhượng có nguyên tắc. Hiệp định Sơ bộ ngày 6/3/1946 và Tạm ước ngày 14/9/1946 là những nỗ lực giữ gìn hòa bình, tranh thủ thời gian củng cố lực lượng, dù ta phải chấp nhận nhiều nhượng bộ.

Khi mọi nỗ lực hòa bình không thể ngăn chặn chiến tranh

Bất chấp thiện chí của Việt Nam, thực dân Pháp liên tiếp mở rộng hoạt động quân sự, đẩy tình hình đến mức đặc biệt nghiêm trọng. Tháng 11/1946, quân Pháp nổ súng đánh chiếm Hải Phòng, Lạng Sơn. Từ ngày 15 đến 17/12/1946, chúng tăng cường khiêu khích, nổ súng xung đột vào công an, tự vệ, bộ đội ta, gây hấn nhiều nơi ở Hà Nội, rồi gây ra vụ tàn sát đẫm máu ở phố Hàng Bún và phố Yên Ninh.

Ngày 18 và sáng 19/12/1946, phía Pháp gửi hai tối hậu thư, đòi chiếm đóng Sở Tài chính, tước vũ khí của tự vệ, công an, và tuyên bố nếu không được chấp nhận sẽ chuyển sang hành động chậm nhất vào sáng 20/12/1946.

Đất nước đứng trước sự lựa chọn mang tính sống còn: khuất phục để một lần nữa rơi vào ách nô lệ, hoặc kiên quyết chiến đấu để bảo vệ nền độc lập, tự do vừa giành được. Quyết định phát động Toàn quốc kháng chiến không phải là hành động vội vàng: ngày 22/5/1946, Chính phủ ban hành Sắc lệnh số 71/SL ấn định Quy tắc Quân đội quốc gia; đến cuối năm 1946, quân đội ta có hơn 8,2 vạn quân và gần 1 triệu tự vệ; ngày 12/12/1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Toàn dân kháng chiến”. Những bước chuẩn bị ấy thể hiện sự chủ động của Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh trước nguy cơ chiến tranh ngày càng hiện hữu.

Ngày 18 và 19/12/1946, tại Vạn Phúc, Hà Đông (nay thuộc thành phố Hà Nội), Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng mở rộng do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì đã quyết định phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trên phạm vi cả nước. Chiều 19/12/1946, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Võ Nguyên Giáp chuyển đến các đơn vị lực lượng vũ trang mật lệnh về ngày, giờ và tín hiệu tổng tiến công kháng chiến trong toàn quốc. Quyết định lịch sử ấy thể hiện bản lĩnh, tầm nhìn và sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngôi nhà tại làng Vạn Phúc, Hà Đông (Hà Nội), nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở, làm việc và viết Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến tháng 12/1946. Ảnh sưu tầm.

Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến – Ý chí của một dân tộc không chịu khuất phục

Sáng 20/12/1946, Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh được truyền đi trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, trở thành lời hiệu triệu thiêng liêng gửi tới đồng bào cả nước. Giữa thời khắc vận mệnh dân tộc đứng trước thử thách sống còn, Lời kêu gọi nói lên khát vọng hòa bình và quyết tâm chiến đấu của toàn thể Nhân dân Việt Nam:

“Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa!”

Và khi nền độc lập, tự do bị đe dọa, quyết tâm sắt đá được khẳng định:

“Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.”

Những lời ấy thể hiện ý chí bất khuất của một dân tộc quyết tâm bảo vệ Tổ quốc, đồng thời cho thấy: hòa bình phải gắn liền với độc lập, chủ quyền và tự do. Nhân dân Việt Nam yêu chuộng hòa bình, nhưng không chấp nhận đánh đổi nền độc lập vừa giành được.

Sức lay động của Lời kêu gọi còn nằm ở tinh thần đoàn kết rộng lớn. Lời kêu gọi hiệu triệu mọi người Việt Nam, không phân biệt già trẻ, tôn giáo, đảng phái, dân tộc, cùng đứng lên chống thực dân Pháp xâm lược để cứu Tổ quốc, và ai cũng có phần việc của mình:

“Ai có súng dùng súng. Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc.”

Bút tích “Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 19/12/1946 – Bảo vật quốc gia hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.

Lời hiệu triệu mộc mạc mà mạnh mẽ ấy khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Vì thế, Lời kêu gọi được xem như một lời hịch cứu nước, một văn kiện mang tính cương lĩnh, thể hiện trí tuệ, tầm nhìn, khát vọng hòa bình và niềm tin mãnh liệt vào thắng lợi. Cùng với các văn kiện quan trọng khác của Đảng, Lời kêu gọi góp phần xác lập đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ, dựa vào sức mình là chính; đồng thời khẳng định tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến trước cộng đồng quốc tế.

Từ mùa đông lịch sử đến trách nhiệm hôm nay

Hưởng ứng Lời kêu gọi, quân và dân cả nước đứng lên chống thực dân Pháp xâm lược. Tại Hà Nội, trong 60 ngày đêm chiến đấu với tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, quân và dân Thủ đô đã giam chân quân Pháp dài ngày trong thành phố, tạo điều kiện để cả nước bước vào cuộc kháng chiến lâu dài một cách chủ động. Từ những ngày đầu gian khổ ấy, cuộc kháng chiến từng bước phát triển, giành thắng lợi tại Việt Bắc Thu - Đông năm 1947, Chiến dịch Biên giới năm 1950 và đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, buộc thực dân Pháp phải ký kết Hiệp định Giơnevơ về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam.

Tám mươi năm đã trôi qua, hoàn cảnh và nhiệm vụ của đất nước đã thay đổi, nhưng tinh thần Toàn quốc kháng chiến vẫn nguyên giá trị: sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, ý chí độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường. Trong thời đại mới, tinh thần ấy được kế thừa qua học tập, lao động sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Trương Quang Trọng, kỷ niệm 80 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến là dịp giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tự hào dân tộc, phát huy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân người có công với cách mạng và gia đình chính sách. Theo định hướng của Ban Xây dựng Đảng Đảng ủy phường, công tác tuyên truyền kỷ niệm được gắn với sinh hoạt chính trị, tư tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử, cổ động trực quan, vận động Nhân dân treo cờ Tổ quốc và các phong trào thi đua yêu nước.

Trân trọng lịch sử không chỉ là ghi nhớ những hy sinh của cha ông, mà còn là biến lòng biết ơn thành trách nhiệm và hành động thiết thực trong học tập, lao động, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phát huy tinh thần Toàn quốc kháng chiến, cán bộ, đảng viên và Nhân dân phường Trương Quang Trọng tiếp tục nêu cao ý chí tự lực, tự cường, phát huy sức mạnh đoàn kết, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, chăm lo người có công và gia đình chính sách; chung sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển, cùng cả nước hiện thực hóa khát vọng Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.


Kỳ 2: Sức mạnh của lòng dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Huyền Phương