NGHỊ ĐỊNH SỐ 168/2026/NĐ-CP: NHỮNG CHÍNH SÁCH DÂN SỐ THIẾT THỰC NGƯỜI DÂN CẦN BIẾT
Nhằm bảo đảm các chính sách dân số mới được triển khai kịp thời, đúng đối tượng và đến với người dân, ngày 16/11/2026, UBND phường Trương Quang Trọng ban hành Kế hoạch số 285/KH-UBND về triển khai thực hiện Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Trong đó, nhiều chính sách liên quan trực tiếp đến quyền lợi của phụ nữ sinh con, người lao động, trẻ sơ sinh, người cao tuổi và cộng tác viên dân số được triển khai theo từng mốc thời gian cụ thể.
Chính sách nghỉ thai sản và hỗ trợ tài chính khi sinh con
Theo quy định của Luật Dân số và Nghị định số 168/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2026, lao động nữ sinh con thứ hai đủ điều kiện được nghỉ thai sản 07 tháng, tăng 01 tháng so với thời gian nghỉ thông thường. Lao động nam đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản khi vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc. Việc xác định trường hợp sinh con thứ hai và thủ tục hưởng chế độ thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Đặc biệt, Nghị định quy định mức hỗ trợ tài chính tối thiểu 2 triệu đồng đối với phụ nữ sinh con thuộc các nhóm đối tượng được hưởng chính sách.
Về thời điểm áp dụng, từ ngày 01/7/2026, chính sách hỗ trợ tài chính được thực hiện đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người. Từ ngày 01/01/2027, chính sách tiếp tục áp dụng đối với phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
Trường hợp phụ nữ sinh con đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng được hỗ trợ thì chỉ được hưởng một mức hỗ trợ theo quy định.
Đáng chú ý, việc chi trả hỗ trợ được thực hiện cùng thời điểm đăng ký khai sinh. Cơ quan có thẩm quyền sử dụng thông tin từ hệ thống liên thông đăng ký khai sinh, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng VNeID và các nguồn dữ liệu sẵn có để xác định đối tượng, giải quyết chính sách, hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có.
Hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh
Một trong những chính sách quan trọng của Nghị định là hỗ trợ khám sàng lọc nhằm phát hiện sớm một số bệnh, tật bẩm sinh, góp phần nâng cao chất lượng dân số và bảo vệ sức khỏe trẻ em ngay từ những năm tháng đầu đời.
Đối với phụ nữ mang thai, gói sàng lọc trước sinh gồm 04 bệnh cơ bản: hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia, hay còn gọi là bệnh tan máu bẩm sinh. Mức hỗ trợ thanh toán theo thực tế, tối đa 900.000 đồng/trường hợp.
Đối với trẻ sơ sinh, gói sàng lọc gồm 05 bệnh cơ bản: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng. Mức hỗ trợ thanh toán theo thực tế, tối đa 600.000 đồng/trường hợp.
Chính sách được thực hiện theo hai giai đoạn:
Từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 31/12/2026, ưu tiên miễn phí gói dịch vụ sàng lọc cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội và các nhóm đối tượng tại địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo theo quy định.
Từ ngày 01/01/2027, chính sách được mở rộng, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh được hưởng hỗ trợ gói dịch vụ sàng lọc theo phạm vi, mức hỗ trợ quy định.
Người dân cần lưu ý, kinh phí hỗ trợ sàng lọc được thanh toán cho cơ sở y tế thực hiện dịch vụ theo quy định, không phải khoản tiền hỗ trợ trực tiếp cho từng cá nhân.
Tăng cường chăm sóc người cao tuổi tại gia đình và cộng đồng
Bên cạnh các chính sách về sinh con và chăm sóc trẻ sơ sinh, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP còn chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi.
Các hoạt động chăm sóc tập trung vào hướng dẫn kiến thức, kỹ năng phòng bệnh, phát hiện sớm bệnh thường gặp; hỗ trợ chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần, duy trì kết nối xã hội và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày.
Đối với người cao tuổi cô đơn, có hoàn cảnh khó khăn hoặc có nhu cầu chăm sóc tại nhà, Trạm Y tế phường phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức rà soát, quản lý sức khỏe và huy động lực lượng tham gia hỗ trợ phù hợp.
Địa phương tiếp tục củng cố các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, đồng thời nghiên cứu hình thành Điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày theo mô hình sáng đi, tối về khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất và an toàn.
Nghị định cũng quy định chế độ thù lao hằng tháng đối với cộng tác viên dân số tại tổ dân phố nhằm củng cố mạng lưới dân số ở cơ sở. Việc thực hiện mức thù lao mới và giải quyết phần chênh lệch trong giai đoạn chuyển tiếp được áp dụng theo quy định, trong đó phần chênh lệch thuộc thời gian từ ngày 01/7/2026 đến ngày 31/12/2026, nếu có, được chi trả trong năm 2027.
Người dân chủ động tìm hiểu và tiếp cận chính sách
Để các chính sách dân số được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và đúng thời điểm, UBND phường Trương Quang Trọng giao các cơ quan chuyên môn, Trạm Y tế phường và các tổ dân phố phối hợp rà soát, hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách.
Người dân, nhất là phụ nữ đang mang thai, gia đình chuẩn bị sinh con, gia đình có trẻ sơ sinh và người cao tuổi, cần chủ động tìm hiểu các quy định liên quan đến quyền lợi của mình; cung cấp thông tin chính xác khi thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh, đồng thời liên hệ Trạm Y tế phường hoặc cơ quan chuyên môn của UBND phường để được hướng dẫn cụ thể khi có nhu cầu.
Việc triển khai Nghị định số 168/2026/NĐ-CP không chỉ góp phần bảo đảm quyền lợi thiết thực cho người dân mà còn thể hiện sự quan tâm đối với sức khỏe bà mẹ, trẻ em, người cao tuổi và chất lượng dân số. Mỗi gia đình cần chủ động nắm bắt chính sách, tiếp cận các dịch vụ phù hợp để được thụ hưởng đầy đủ, kịp thời các quyền lợi theo quy định của pháp luật.
Hồ Phương


